Prezentacja wyników badania potencjału sportowo-rekreacyjnego parków miejskich i innych terenów zielonych

10 maja 2017 r. w Rotacyjnym Domu Kultury na Jazdowie odbyło się spotkanie z cyklu „Środa z ekspertem”, na którym dr Karolina Sawicka przedstawiła wyniki badania potencjału rekreacyjno-sportowego parków miejskich na przykładzie czterech parków warszawskich i czterech parków madryckich.

fot. Zbigniew Panów, Pole Mokotowskie_ licencja do 2021 rMateriałem badań terenowych były cztery wybrane parki Madrytu i cztery na terenie Warszawy, dobrane na podstawie podobieństw parami, tworząc następujące grupy:

  1. parki zabytkowe: Park Łazienki Królewskie w Warszawie i Park El Retiro w Madrycie
  2. parki zabytkowe ze wstępem biletowanym: Park przy Rezydencji Królewskiej w Wilanowie i Park El Capricho w Madrycie
  3. parki miejskie ogólnodostępne: Park Pole Mokotowskie w Warszawie i Park Juan Carlos I w Madrycie
  4. parki peryferyjne, podmiejskie: Park Kultury w Powsinie, Las Kabacki w Warszawie oraz Park Casa de Campo w Madrycie

Za istotne kryteria dla oceny jakości terenów sportowo-rekreacyjnych w poszukiwanej metodzie uznano wielorakie czynniki, uporządkowane w następujących trzech grupach:

  1. zasoby przyrodnicze (takie jak walory środowiska przyrodniczego i stan środowiska, klimat, zasoby fauny i flory)
  2. baza materialno-techniczna (zagospodarowanie i funkcje użytkowe badanych parków), infrastruktura sportowa i rekreacyjna, usługi komplementarne takie jak gastronomia, organizowane zajęcia, imprezy sportowe)
  3. zasoby społeczno-kulturowe (m.in. zabytkowe obiekty, imprezy i wydarzenia kulturalne, tradycja i historia miejsca, porządek i bezpieczeństwo publiczne)

Zidentyfikowane na postawie studiów literatury, badań terenowych (obserwacje uczestniczące) wybrane składniki potencjału sportowo-rekreacyjnego zostały poddane weryfikacji. Ocena składników była przeprowadzona w oparciu o badanie ankietowe skierowane do grupy ekspertów, osób profesjonalnie związanych z problematyką planowania i zarządzania publicznymi terenami o funkcjach sportowo-rekreacyjnych. W metodzie badania potencjału rekreacyjno-sportowego wyróżniono łącznie 153 wskaźniki.

Po prezentacji uczestnicy zostali zaproszeni do dyskusji oraz zadawania pytań. Podsumowaniem tej części spotkania jest lista głównych tematów poruszanych przez zebrane osoby:

Metodologia badania

Wątpliwości wzbudził dobór materiału badawczego. Uczestnicy pytali, dlaczego porównywano parki w Warszawie i Madrycie. Prelegentka stwierdziła, że poza względami praktycznymi, był to test dla metody badawczej – jeżeli jest dobrze opracowana znajduje potwierdzenie niezależnie od warunków.

Badanie zrealizowane było w latach 2006-2014. Podczas dyskusji zwracano uwagę na widoczne zmiany, jakie zaszły w warszawskich parkach od tego czasu.

Metoda badawcza po odpowiednim dostosowaniu mogłaby być wykorzystana do badania innego typu terenów. W obecnej formie nie jest przeznaczona do zbadania potencjału np. terenów rekreacyjnych o charakterze lokalnym, gdzie z reguły istnieje mniejsze zróżnicowanie zasobów (przede wszystkim społeczno-kulturowych).

dmuchawceRóżnice między parkami miejskimi w Madrycie i w Polsce

Parki w Madrycie charakteryzują się różnorodnością przenikających się funkcji. W jednym parku funkcjonują zarówno strefa ciszy z ławkami i alejkami, jak i strefa sportowo-rekreacyjna z boiskami oraz oddzielny teren historyczny. Nie widać skłonności do specjalizowania parków. Użytkownicy mają możliwość wyboru najbardziej odpowiadającej im strefy.

Uwagę zwraca liberalne podejście do przepisów. Swoboda poruszania się, dostępność dla rowerów itp. nie generuje zagrożenia dla parku. Użytkownicy dostosowują się do siebie, nie przeszkadzają nawzajem.

Madryckie parki stawiają na dużą dostępność infrastruktury uzupełniającej tj. toalety, poidełka, czy gastronomia. Jeżeli ludzie mają spędzać w parku więcej czasu, muszą mieć możliwość bezproblemowego korzystania z powyższych udogodnień. Dodatkowo, jeżeli park stwarza takie możliwości, warto stworzyć na peryferiach bazę noclegową: hotel, camping itp.

Różnice klimatyczne

 – uwzględnione w kategorii zasobów przyrodniczych – zwrócono uwagę na nieprecyzyjność tego pojęcia. Zastosowana metoda badawcza umożliwia uszczegółowienie każdej kategorii oceny stosownie do potrzeb lub specyfiki badanych terenów.

– różnice klimatyczne działają na korzyść Madrytu; w Warszawie skutkują koniecznością zrekompensowania sezonowości (co może wpłynąć korzystnie na różnorodność oferty).

Jak można zwiększyć potencjał warszawskich parków?

Warunki pogodowe w Polsce utrudniają całoroczne korzystanie z parków. Dlatego warto podnosić potencjał warszawskich parków poprzez:

  1. Rozwijanie odpowiedniej infrastruktury
  2. Dostosowywanie nowej infrastruktury do charakteru parku np. poprzez tworzenie infrastruktury rekreacyjnej dostosowanej do historycznego charakteru miejsca. Jako przykład omawiano plan utworzenia w Wilanowie czynnego folwarku (prowadzonego zgodnie z dawną tradycją), w którym odwiedzający będą mogli aktywnie spędzić czas.
  3. Wprowadzenie aktywności typowych dla chłodnych pór roku, np. zimą – przygotowanie tras do narciarstwa biegowego, górek do zjeżdżania na sankach itp.

Maciej KieruzalPartycypacja społeczna w Madrycie

Poruszona została kwestia partycypacyjnego udziału mieszkańców w tworzeniu oferty parków – czy taka możliwość zwiększa atrakcyjność terenu w oczach użytkowników?

Omawiane parki były tworzone wiele lat temu, kiedy o partycypacji jeszcze niewiele się mówiło. Badanie nie uwzględniało poszerzania tematyki o partycypację społeczną w dzisiejszych czasach.

Hiszpanie są otwarci na zmiany. Zarządy parków również nie boją się wprowadzać nowości i innowacji.

Każdy park musi być modernizowany i dostosowywany do nowych wyzwań

Wysoka ocena parku nie oznacza braku potrzeby modernizacji. Poza pracami nad utrzymaniem infrastruktury ważne jest też ciągłe dostosowywanie do nowych potrzeb i możliwości.

Główne rekomendacje po spotkaniu:

  1. Rozszerzać i różnicować funkcje parków, nie koncentrować się na jednej funkcji, np. historycznej.
  2. Próbować wprowadzać zmiany i innowacje, nie bać się zmian.
  3. Udostępniać park w jak największym stopniu, nie ograniczać możliwych aktywności.
  4. Nie zapominać o gastronomii i toaletach.